Gökhan Talas
Günümüzü adlandırmak için kullanılan farklı terimler var. Dijital çağ, teknoloji çağı, postmodernist dönem vb. Sosyal medya çağı demenin de tümüyle yanlış olmadığına inanıyorum. Sosyal yaşamın, dijital platformlar üzerinden idame ettirildiği ve hatta sosyal sorunların çözümlendiği, yeni fikir ve üretim alanların yine aynı mecrada yaratıldığı bir dönemi yaşıyoruz. Kilise de kendi yaşam alanını bu “sosyal medya” dünyasına entegre etmekten geri durmuyor elbette. Kilise’nin ve Kutsal Kitap’ın düşünce ve inanç dünyası bu mecralara taşınıyor. Ve elbette bu mecraların yarattığı yeni kültür de kiliseye sirayet ediyor.
Derin ve geniş bir analiz yapmadan özellikle odaklanmak istediğim bir sorun üzerine düşünmenizi istiyorum. Sosyal medya çağının günlük ve en sık tekrarlanan çağrılarından biri olarak “mutlu olmak” üzerine. Mutluluk güzel bir şeydir. Hatta çoğumuza göre “mutlu olmak için yaşarız” ve “mutlu olmak dışındaki şeylerin pek bir anlamı yoktur”. Siyaset, akademi, bilim ve edebiyat gibi alanların beslemesi, geliştirmesi ve yaşatması gereken en nadide alan yeni çağın neredeyse bir saplantı haline getirdiği “mutluluk” alanıdır. Mutluluk; kazanç, sağlık, güzellik, teknoloji vb. unsurlarla birlikte tüm varlığını sahneye koyan dev bir bedenin kalbi olarak her yerde karşımıza çıkar. İnsan mutlu olmak için yaşar. Veya bir fikre göre yaşamalıdır.
Bu yaygın ve güçlü görüşün teolojiyi etkilememesi elbette kaçınılmaz olurdu. Sonrasında tapınma, inanç ve düşünce sistemimizi… Mutluluk -bazı teolojik yönelimlere- göre Tanrı’nın yeryüzünde kurmak istediği sistemin hareket noktasıdır. Özellikle “Hristiyan” mutlu olmalıdır. Tanrı’nın sevgisini ve lütfunu tadanlar için kaçınılmaz sonuç mutluluktur ve aranması gereken de budur. Bunun çevresinde muhakkak şifa ve ekonomik bolluk gibi öğeler bulunur ki bu da mutluluk olarak tanımlanan şeyin sınırlarını anlamamıza yardım eder. Net olarak ifade etmek gerekirse bu görüşe göre, “Tanrı’ya iman eden ve İsa Mesih’in yolunda yürüyen kişi şifa dolu, bereketli (maddi), huzurlu ve neticede “mutlu” bir hayat geçirmelidir. Geçirmiyorsa sorun nedir sorusunun cevabını almaksa genelde zordur. Yargılama endişesiyle mesele kişinin iman seviyesine indirgenmek istenmez, ancak yine de “Tanrı’yla ilişkisinde bazı sorunlar” tespit edilir. Buna günümüzde “gönenç teolojisi” deniyor. İngilizce sık kullanılan ifadesiyle “prosperity gospel” yani doğrudan çevirisiyle “gönenç odaklı müjde”.
Son zamanlarda sizler de sosyal medyada sık sık “Neden mutlu değilsiniz?” veya “Mutlu olmak için ne yapmalısınız?” tarzı teolojik sorularla karşılaşmışsınızdır. Geçmişinize, günahlarınızın temellerine ve hayatınızın travmalarına indirgenen, oralardan çözüm bulup çıkarmaya ve sizi “özgür” bir yaşama yönlendirmeye çalışan bu iyi niyetli öğretilerin sonuçları neler oluyor, kestirmek zor. Ben kişisel olarak benzer deneyimler yaşadım ancak kalıcı bir mutluluk bulduğumu söyleyemem.
Burada esas sorunun yanlış sorulduğunu düşünüyorum. Nasıl mutlu olabiliriz sorusu bence hatalı bir soru. Benim sorum “her zaman mutlu olmak zorunda mıyız?” sorusu olurdu. Yani Kutsal Kitap bize mutlak bir mutluluk öneriyor mu? Mesih’in çağrısı ve Tanrı’yla yaşanan ilişkinin yarattığı sarsılma bir mutluluk mudur? Ve Hristiyan muhakkak mutlu mu olmalıdır?
Mesih İsa kendi dünyasal deneyimi boyunca çoğu kez mutsuzluğu ve sıkıntıları tecrübe etmişti. Çarmıha giden yolun elem ve acı dolu olduğunu Mesih’i müjdeleyen peygamberler binlerce yıl önceden bile ifade etmişlerdi. Mesih ve çevresinde toplanan kişiler, hizmeti boyunca ve çarmıh sürecinde acı, keder ve zorluklarla dolu yollardan geçtiler. Mutlu oldular mı? Eminim oldular. Üzüldüler de elbette. Fiziksel ve ruhsal acılar da çektiler, bayram ve neşe dolu günler de geçirdiler. Espriler yapıp, şükrettikleri ve ağlayıp, kederle uykusuz kaldıkları zamanlar oldu. Kutsal Kitap boyunca benzer hikayeleri iman atalarımızın ve peygamberlerin yaşamlarında görürüz. Onlarca yıl beklenen bir bebeğin kucağa geldiği gün İbrahim’in yaşadığı mutluluk bebek kabul edilmediği anda nasıl da bir kırılma yaşamıştır…. Ve ardından kabul edilen bebeğin gelişi. Büyüttüğü oğlunu kurban etmesi istendiği an ne kadar derin bir karanlığa gömülmüştü. İniş ve çıkışlar… Fakirlik ve zenginlik. Yolları aşan bir dirayet ve hastalıklar. Böyle kol kola giden gerçeklikler arasında acaba esas arayış neydi? Kalıcı bir mutluluk mu? Bitmeyen bir bereket mi? Yoksa Tanrı’nın isteğini yerine getirmek mi? Acı ve keder dolu olsa da Tanrı’nın isteği ve amacına uygun bir yoldan gitmek mi?
Mezmur yazarı da benzer bir gerçeği ifade etmişti: RAB’be dedim ki, “Efendim sensin. Senden öte mutluluk yok benim için” bir başka Mezmur’da dendiği gibi; “sağ elinden mutluluk eksik olmayanın” isteğini yerine getirmek…
Burada ifade etmeye çalıştığım mutlu olmamanın erdemleri değildir. Bu da başka bir yanılgı bana göre. Mutsuz ve kederli ruhta erdem göremiyorum ben. Aynı zamanda tek derdi mutlu olmak olan bir ruhun da derinlikten ve anlayıştan uzak olduğuna inanıyorum.
Tek bir saplantımız var, Mesih İsa’ya makbul olabilmek. Çünkü O’nun tek saplantısı -uğrumuza çarmıha gerilmeyi göz alacak kadar- bizlerin kurtuluşuydu. Bizim saplantımız mutlu olsak da olmasak da sağlık ve berekette, hastalık ve fakirlikte yani her durumda Mesih’in arzusunu yerine getirmek olmalıdır. Sosyal medyanın mutluluk reçeteleri, her gün karşınıza çıkan “Nasıl mutlu olunur?” videoları arasında Tanrı’nın yaşadıklarınıza değil, ancak değişmeyen iradesine göre size yaptığı çağrıyı duyamayabilirsiniz.
Peki siz neyi duymak istiyorsunuz?